Diederik van Oyen werkt als arts-onderzoeker bij longchirurgie.
Hij is bezig met zijn promotieonderzoek naar de optimalisatie van zorg bij patiënten die een anatomische longresectie ondergaan. Hij is betrokken bij zowel de ERATS-studie als het multidisciplinaire ERATS-zorgprotocol. We vroegen Diederik naar de opzet van de studie en huidige ontwikkelingen binnen het onderzoek.
Waar gaat je onderzoek over?
“Ieder jaar worden er in Nederland meer dan 2200 longkankerpatiënten geopereerd. Tussen de Nederlandse longchirurgische centra bestaan kleine verschillen in hoe de zorg rondom de operaties (perioperatief) wordt uitgevoerd. Deze praktijkvariatie is een aantal jaren geleden door onze eigen longchirurg Erik von Meyenfeldt aangetoond, en leidt tot wisselende zorguitkomsten zoals bijvoorbeeld in opnameduur.
Over het doel van goede perioperatieve zorg bestaat overigens geen twijfel: vlot postoperatief herstel, geen complicaties, geen heropnames en een goede kwaliteit van leven. Maar op het moment dat ik met mijn onderzoek begon, was er in Nederland helaas nog geen allesomvattende richtlijn voor perioperatieve zorg rondom deze patiënten. Omdat zo’n duidelijke leidraad voor alle medische professionals er niet was, zagen we verschillen in de uitvoering van de zorg en ook in uitkomsten. Gelukkig is afgelopen najaar de nieuw ontwikkelde Nederlandse richtlijn (Optimalisatie van zorg bij longresecties) gepubliceerd. Deze richtlijn gaat ziekenhuizen ondersteunen bij de uniformering van goede perioperatieve zorg, zodat alle chirurgische longkankerpatiënten overal de beste zorg krijgen.”
Was de richtlijnontwikkeling de kern van je onderzoek?
“Nee, er is nog veel meer! Simultaan aan de richtlijnontwikkeling loopt de Enhanced Recovery After Thoracic Surgery-studie (ERATS). Deze studie is door het ASz en de longchirurgen Erik von Meyenfeldt en Geertruid Marres geïnitieerd. In de ERATS-studie onderzoeken we hoe we het multidisciplinaire ERATS-zorgprotocol het beste kunnen implementeren én wat het effect ervan is op zorguitkomsten. Deze studie is gebaseerd op de onderliggende gedachte van Enhanced Recovery After Surgery (ERAS), namelijk dat de samenhang tussen alle protocolonderdelen, in combinatie met uitgebreide voorlichting van patiënten en hun naasten rondom een operatie, leiden tot betere uitkomsten. Hiervoor is het van groot belang dat het ERATS-protocol zo volledig mogelijk gevolgd wordt.”
Hoe is de ERATS-studie opgezet?
“Twaalf deelnemende ziekenhuizen werken met het ASz samen om het ERATS-protocol zo goed mogelijk in hun eigen zorg in te bedden. Hierbij proberen ze zich zo goed mogelijk te houden aan alle losse protocol onderdelen rondom longresecties. Je kunt dan denken aan onderdelen zoals bijvoorbeeld het moment van de thoraxdrains verwijderen, ademhalingsoefeningen en het in beweging komen na operaties, pijnstilling, voorlichting en begeleiding. Dankzij de nieuwe nationale richtlijn, waarin veel studieonderdelen zijn opgenomen, kan elk ander ziekenhuis nu meeprofiteren van de bewezen beste aanpak. Naar verwachting resulteert dit uiteindelijk over de hele linie in winst op vele gebieden: kortere opnameduur, minder complicaties, sneller herstel, minder pijn en meer gezonde levensjaren.”
Je sprak ook over een ERATS-dashboard?
“Inderdaad. Om het gebruik van de nieuwe richtlijn in het land te stimuleren, is het belangrijk dat het ERATS-protocol zo volledig mogelijk gevolgd wordt, waardoor deze parameters structureel worden bijgehouden en dat de resultaten op een zo nuttige manier worden gepresenteerd. Daar kan een dashboard goed bij helpen. Het terugkoppelen van de resultaten over de geleverde zorg in relatie tot het effect op uitkomsten, is een krachtig middel om aanhoudende verbetering van kwaliteit van zorg te realiseren. Met dit doel voor ogen is het ERATS-dashboard ontwikkeld, het kan de geleverde zorg vergelijken met de aanbevelingen uit de richtlijn en deze koppelen aan de uitkomsten. Het dashboard is het eerste van zijn soort in Nederland en kan artsen inzicht geven in hun eigen geleverde zorg en vergelijken met andere ziekenhuizen (benchmarken) met als doel om deze te doen verbeteren. We hopen dat vanaf komend najaar iedere longkankerpatiënt in Nederland kan profiteren van dit handige hulpmiddel.”
Hoe gaan jullie verder?
“De volgende fase van het onderzoek is het implementeren van het ERATS-dashboard. We gaan dan kijken hoe we het dashboard zo optimaal mogelijk kunnen inzetten. Gezondheidswetenschapper Pauline Mens gaat zich daar als volgende promovenda mee bezighouden. We verwachten dat het dashboard naar verwachting in juni dit jaar gereed is voor gebruik, zodat alle ziekenhuizen die longresecties uitvoeren de parameters rondom de operaties structureel kunnen bijhouden en raadplegen ten behoeve van betere zorguitkomsten.”
Referenties
1. Optimalisatie van zorg bij longresecties
